इयत्ता 1 लीतील नवीन विद्यार्थ्यांसाठी लेखनपूर्व तयारी (Pre-Writing Skills) ही अत्यंत महत्त्वाची असते. मुलांना थेट अक्षरे लिहायला न लावता प्रथम हाताची पकड, डोळा-हात समन्वय आणि बोटांची हालचाल विकसित करणे आवश्यक आहे.
१. बोटांचे व्यायाम (Finger Exercises)
टाळ्या वाजवणे
माती/कणकेचे गोळे बनवणे
कागदाची घडी घालणे
मणी ओवणे
बोटांनी रंगकाम करणे
२. पेन्सिल पकडण्याचा सराव
योग्य पद्धतीने पेन्सिल धरणे शिकवावे.
सुरुवातीला जाड खडू किंवा रंगीत पेन्सिल वापराव्यात.
३. रेषांचा सराव
सोप्या रेषांपासून सुरुवात करावी:
उभी रेषा ( | )
आडवी रेषा ( — )
तिरकी रेषा ( / \ )
वक्र रेषा ( ∪ ∩ )
झिगझॅग रेषा
४. ट्रेसिंग (Tracing)
ठिपक्यांवरून रेषा पूर्ण करणे
विविध आकारांवर बोट फिरवणे
मोठ्या आकारांचे ट्रेसिंग
५. आकार ओळख व लेखन
वर्तुळ
चौकोन
त्रिकोण
अर्धवर्तुळ
६. डोळा-हात समन्वय उपक्रम
रंग भरणे
चित्र पूर्ण करणे
बिंदू जोडणे
भूलभुलैया (Maze)
७. अक्षरपूर्व सराव
मराठी अक्षरांच्या घटकांचा सराव:
उभी रेषा
आडवी रेषा
वक्र रेषा
गोलाकार हालचाली
नमुना १० दिवसांचे नियोजन
| दिवस | उपक्रम |
|---|---|
| 1 | बोटांचे व्यायाम व पेन्सिल पकड |
| 2 | उभ्या व आडव्या रेषा |
| 3 | तिरक्या रेषा |
| 4 | वक्र रेषा |
| 5 | झिगझॅग व लहरी रेषा |
| 6 | वर्तुळ व अर्धवर्तुळ |
| 7 | विविध आकारांचे ट्रेसिंग |
| 8 | रंगकाम व बिंदू जोडणे |
| 9 | अक्षर घटकांचा सराव |
| 10 | मिश्रित सराव व पुनरावृत्ती |
शिक्षकांसाठी सूचना
💠मुलांवर लेखनाचा दबाव टाकू नका.
💠 खेळातून व आनंददायी पद्धतीने सराव घ्या.
💠 प्रत्येक मुलाच्या गतीनुसार संधी द्या.
💠 कौतुक व प्रोत्साहन सतत द्या.
यामुळे विद्यार्थ्यांची लेखनाची भीती कमी होते आणि पुढील अक्षरलेखन सोपे व सुबक होते.
सराव PDF डाउनलोड करा
PDF 1 CLICK
PDF 2 CLICK
